Kanał Elbląski

Atrakcje na Mazurach

Dlaczego warto tu przyjechać

Kanał Elbląski to jedna z najbardziej rozpoznawalnych atrakcji wodnych Warmii i Mazur, znana przede wszystkim z systemu pochylni - urządzeń, dzięki którym statki pasażerskie pokonują odcinki lądu, przemieszczając się na wózkach szynowych między różnymi poziomami wody. Fragment kanału uznano za zabytek techniki już w 1978 roku, a w 2011 roku cały obiekt otrzymał status pomnika historii. W 2007 roku, w plebiscycie dziennika „Rzeczpospolita”, Kanał Elbląski znalazł się w gronie siedmiu cudów Polski, co potwierdza jego wyjątkowe miejsce wśród zabytków techniki w kraju.

Historia i charakter miejsca

Kanał, w języku niemieckim znany jako Oberländischer Kanal, powstał w XIX wieku jako odpowiedź na wyzwanie połączenia wodnego jezior położonych na różnych wysokościach, w rejonie Pojezierza Iławskiego i Wysoczyzny Elbląskiej. Różnice poziomów wody między poszczególnymi odcinkami trasy sięgają kilkudziesięciu metrów, co w warunkach XIX-wiecznej techniki uniemożliwiało budowę klasycznego systemu śluz na całej długości.

Rozwiązaniem stały się pochylnie - unikatowy w skali światowej system, w którym statki umieszczane są na specjalnych wózkach poruszających się po szynach i w ten sposób pokonują odcinki lądu między poszczególnymi poziomami wody, napędzane siłą wody spływającej kanałem. To rozwiązanie, zastosowane na kanale na kilku odcinkach trasy, do dziś przyciąga uwagę inżynierów i turystów z całego świata jako przykład pomysłowego wykorzystania sił natury bez użycia silników.

Wartość historyczna i techniczna kanału została doceniona formalnie kilkukrotnie: w 1978 roku fragment trasy uznano za zabytek techniki, a w 2011 roku cały Kanał Elbląski otrzymał status pomnika historii, najwyższej rangi ochrony zabytków w Polsce. Rozgłos medialny przyniósł mu też plebiscyt dziennika „Rzeczpospolita” z 2007 roku, w którym czytelnicy uznali go za jeden z siedmiu cudów Polski, obok takich obiektów jak Wieliczka czy Malbork.

Co zobaczysz na miejscu

Jak zaplanować wizytę

Kanał Elbląski najlepiej poznać podczas rejsu statkiem pasażerskim, kursującym w sezonie letnim między Ostródą, Elblągiem i pośrednimi przystaniami - pełny rejs trwa cały dzień, dlatego warto zarezerwować bilety z wyprzedzeniem, zwłaszcza w szczycie sezonu. Osoby chcące zobaczyć samą pochylnię bez rejsu mogą dojechać samochodem do jednej z nich, na przykład w okolicach Buczyńca czy Całuny. Wizytę warto połączyć ze zwiedzaniem Ostródy lub Elbląga, stanowiących naturalne punkty początkowe i końcowe trasy.