Cerkiew Opieki Matki Bożej

Atrakcje na Mazurach

Dlaczego warto tu przyjechać

Cerkiew Opieki Matki Bożej w Olsztynie to budynek o podwójnej historii wyznaniowej. Powstał w latach 1903-1904 według projektu architekta Paula Christiana Zerocha jako kaplica ewangelicko-augsburska przy dzisiejszej Alei Wojska Polskiego. Po drugiej wojnie światowej, wraz z napływem do regionu ludności prawosławnej przesiedlonej w ramach akcji „Wisła”, budynek przekazano Polskiemu Autokefalicznemu Kościołowi Prawosławnemu. Od Bożego Narodzenia 1946 roku odprawiane są w nim nabożeństwa prawosławne, a rok później stał się świątynią parafialną. Dla zwiedzającego Olsztyn to okazja, by zobaczyć neogotycką bryłę przystosowaną do liturgii wschodniej - z kopułkami w miejscu dawnych pinakli i ikonostasem przywiezionym przez przesiedleńców.

Historia i charakter miejsca

Budynek wzniesiono w stylu neogotyckim, murowany i jednonawowy, z elewacją zdobioną sterczynami oraz ceglanymi profilami w kolorze zielonej glazury - detalami typowymi dla architektury sakralnej Prus Wschodnich przełomu XIX i XX wieku. Pierwotnie służył olsztyńskiej gminie ewangelickiej jako kaplica.

Powojenne przesiedlenia ludności prawosławnej z południowo-wschodniej Polski w ramach akcji „Wisła” sprawiły, że w Olsztynie powstała potrzeba świątyni dla nowej społeczności. Od 25 grudnia 1946 roku w dawnej kaplicy zaczęto odprawiać nabożeństwa prawosławne, a rok później budynek stał się oficjalnie świątynią parafialną. Zmiana wyznania wymagała przebudowy wnętrza: zainstalowano ikonostas przywieziony przez przesiedleńców, usunięto organy, a w miejscu neogotyckich pinakli na dachu pojawiły się kopułki z krzyżami charakterystyczne dla architektury cerkiewnej. W latach 90. XX wieku w oknach świątyni zamontowano witraże.

Przy cerkwi od 1886 roku istniał cmentarz, który od 1947 roku służył parafii prawosławnej, jednak w 1972 roku został zlikwidowany, a na jego miejscu urządzono park miejski. W 2001 roku obok świątyni postawiono drewniany krzyż upamiętniający ofiary akcji „Wisła”. Cerkiew wpisano do rejestru zabytków w 1988 roku i jest dostępna do zwiedzania w niedziele, zwykle w krótkim oknie czasowym przed nabożeństwem.

Co zobaczysz na miejscu

Jak zaplanować wizytę

Cerkiew jest dostępna dla zwiedzających głównie w niedziele w krótkim czasie przed nabożeństwem porannym - aktualne godziny warto potwierdzić przed przyjazdem, najlepiej telefonicznie w parafii. Znajduje się przy Alei Wojska Polskiego, blisko centrum Olsztyna, więc łatwo połączyć wizytę ze zwiedzaniem starówki, zamku kapituły warmińskiej i innych olsztyńskich zabytków. To dobry przystanek dla osób interesujących się historią mniejszości wyznaniowych i powojennych przesiedleń na Warmii i Mazurach.