Bazylika Kolegiacka Świętego Jerzego

Atrakcje na Mazurach

Dlaczego warto tu przyjechać

Bazylika kolegiacka św. Jerzego w Kętrzynie to jeden z najważniejszych zabytków sakralnych regionu - budowany od 1359 roku na miejscu dawnej strażnicy, uznawany za najlepiej zachowany kościół obronny na Mazurach. Monumentalna, trójnawowa bryła z dwiema wieżami dominuje nad starówką miasta, a od 1999 roku kościół nosi tytuł bazyliki mniejszej. To obowiązkowy punkt na trasie zwiedzania Kętrzyna.

Historia i charakter miejsca

Budowę kościoła rozpoczęto w 1359 roku na miejscu dawnej strażnicy w południowo-zachodnim narożu miasta, a prace kontynuowano aż do pierwszych lat XVI wieku. Początkowo był to obiekt halowy, jednonawowy, otoczony gankami obronnymi i wieżą zwieńczoną blankowaniem - forma typowa dla kościołów obronnych, jakie budowano na pograniczu ówczesnych Prus. Na początku XV wieku dodano drugą, dzwonniczą wieżę, a pod koniec stulecia rozbudowano kościół do formy trójnawowej pseudobazyliki.

Po pożarze w 1500 roku odbudowa nadała świątyni charakterystyczne, widoczne do dziś odchylenie osi - prezbiterium nie leży dokładnie na osi nawy głównej, przez co ze środka nawy widać tylko dwa z trzech okien prezbiterium. We wnętrzu zwracają uwagę sklepienia kryształowe z 1515 roku, wykonane przez mistrza Matza z Gdańska, XVI-wieczna ambona oraz organy z 1721 roku autorstwa Josue Mosengela, twórcy instrumentu w Świętej Lipce.

Do 1945 roku świątynię nazywano „kościołem niemieckim”, w odróżnieniu od stojącego obok „kościoła polskiego”. Po wojnie budynek krótko służył kętrzyńskiej parafii ewangelickiej, a w 1946 roku przekazano go Kościołowi rzymskokatolickiemu. Dawna kaplica św. Jakuba w 1962 roku ukształtowano na wzór wileńskiej Ostrej Bramy, umieszczając w niej kopię obrazu Matki Bożej Ostrobramskiej, a w 1992 roku ustanowiono tu Archidiecezjalne Sanktuarium Maryi Panny Matki Miłosierdzia. Siedem lat później kościołowi nadano godność bazyliki mniejszej.

Co zobaczysz na miejscu

Jak zaplanować wizytę

Bazylika stoi w samym centrum Kętrzyna, blisko innych zabytków miasta, w tym kościoła św. Katarzyny, co pozwala zaplanować zwiedzanie obu świątyń podczas jednego spaceru. Warto poświęcić więcej czasu na obejrzenie detali wnętrza, w tym sklepień kryształowych i organów - aktualne godziny i zasady zwiedzania sprawdź przed przyjazdem. Kętrzyn to też dobry punkt wypadowy do Świętej Lipki i Wilczego Szańca w Gierłoży.